Informacje zawarte w artykule mają charakter praktycznego przewodnika. Ponieważ przepisy mogą się zmieniać, przed grzybobraniem zawsze sprawdźcie aktualne zasady w oficjalnych źródłach, zwłaszcza jeśli wybieracie się na obszar chroniony.

Kiedy na Słowacji mówi się, że „rosną”, nie zawsze trzeba wyjaśniać co. Dla wielu Słowaków odpowiedź jest oczywista – grzyby. 🥾🥾🌲🕵️🌲🌲🍄 👀

Grzybobranie ma na Słowacji długą tradycję, a wiedza o grzybach często przekazywana jest z pokolenia na pokolenie. Mykolożka Ivona Kautmanová ze Słowackiego Muzeum Narodowego opisuje nawet zbieranie grzybów jako pradawną tradycję charakterystyczną przede wszystkim dla narodów słowiańskich.

Jeśli więc przyjeżdżacie z Polski, ta pasja prawdopodobnie nie będzie wam obca. Przed pierwszą wyprawą z koszykiem warto jednak wiedzieć, kiedy na Słowacji chodzi się na grzyby, gdzie szukać aktualnych informacji, a przede wszystkim – jakie zasady obowiązują podczas ich zbierania.

Kiedy na Słowacji trwa sezon grzybowy?

Grzyby można znaleźć na Słowacji przez dużą część roku, a pierwsze wiosenne gatunki pojawiają się już w marcu. Dla większości grzybiarzy najważniejszy jest jednak okres od początku lata do jesieni. Typowa jest wcześniejsza fala letnia, a następnie główny sezon jesienny, zwłaszcza we wrześniu i październiku; w zależności od pogody może trwać również w listopadzie.

Kalendarz nie jest jednak w przypadku grzybów zbyt wiarygodnym wyznacznikiem. Decydują opady, wilgotność, temperatura gleby i powietrza, a także konkretne warunki lokalne. Dlatego nawet pozornie idealna pogoda nie gwarantuje, że wrócicie z lasu z pełnym koszykiem.

Właśnie dlatego może się zdarzyć, że w jednej części Słowacji grzybiarze chwalą się pełnymi koszykami, podczas gdy w tym samym czasie w innym regionie prawie nic nie rośnie.

Gdzie na Słowacji chodzi się na grzyby?

Słowacja oferuje wiele zalesionych terenów górskich i podgórskich, a grzybobranie nie jest związane tylko z jednym regionem. Do obszarów tradycyjnie kojarzonych z grzybobraniem należą różne części północnej i środkowej Słowacji, ale także inne zalesione regiony kraju.

Dla turysty z zagranicy statyczna lista „najlepszych miejsc” nie jest jednak szczególnie przydatna. Grzyby nie kierują się kalendarzem turystycznym, a miejsce, które było świetne w zeszłym roku, niekoniecznie będzie dobre akurat podczas waszej wizyty.

Znacznie praktyczniej jest śledzić aktualną sytuację. Można to zrobić na przykład na stronie nahuby.sk

Na tym popularnym słowackim portalu dla grzybiarzy znajdziecie atlas grzybów oraz aktualne doniesienia grzybiarzy z różnych części Słowacji. Traktujcie je jednak jako orientacyjną informację o tym, gdzie obecnie pojawiają się grzyby, a nie jako gwarancję udanego grzybobrania. Nikt nie zagwarantuje wam, że grzyby znalezione przez kogoś wczoraj będą czekały w tym samym miejscu również dzisiaj.

A dokładnej lokalizacji dobrego miejsca na grzyby doświadczony słowacki grzybiarz być może i tak wam nie zdradzi. Niektóre rodzinne sekrety po prostu nie są przekazywane z pokolenia na pokolenie po to, żeby ostatecznie trafić na Google Maps. 🤐 😅

Czy cudzoziemiec może zbierać grzyby na Słowacji?

Cudzoziemiec może rekreacyjnie zbierać grzyby na Słowacji na takich samych ogólnych zasadach jak miejscowy odwiedzający.

Ustawa nr 326/2005 Z. z. o lasach

Zgodnie z § 30 ustawy nr 326/2005 Z. z. o lasach każdy ma prawo wstępu na tereny leśne na własną odpowiedzialność i ryzyko. Ustawa nie ogranicza przy tym tego prawa wyłącznie do obywateli Słowacji.

Nie oznacza to jednak, że do każdego lasu można wchodzić bez żadnych ograniczeń. W niektórych miejscach wstęp może być zabroniony lub czasowo ograniczony, a na obszarach chronionych obowiązują również szczególne zasady.

Czy za grzybobranie trzeba płacić lub mieć pozwolenie?

W przypadku zwykłego rekreacyjnego grzybobrania na Słowacji nie obowiązuje ogólnokrajowa licencja na zbieranie grzybów ani ogólna opłata za ich zbiór.

Trzeba jednak odróżnić rekreacyjne grzybobranie od działalności prowadzonej w celu osiągnięcia zysku. Ustawa o lasach w § 30 ust. 3 stanowi, że wykorzystywanie terenów leśnych do działalności prowadzonej w celu osiągnięcia zysku jest możliwe wyłącznie za zgodą właściciela lub zarządcy.

Dla turysty, który wybiera się do lasu, aby nazbierać grzybów na własny użytek, najważniejsze jest więc przestrzeganie zasad wstępu do lasu oraz przepisów dotyczących ochrony przyrody.

Ile grzybów można zebrać?

Na Słowacji nie obowiązuje ogólnokrajowy dzienny limit, który pozwalałby każdemu grzybiarzowi zebrać maksymalnie na przykład 2 lub 5 kilogramów grzybów. Obowiązująca ustawa o lasach nie określa takiego uniwersalnego limitu kilogramowego dla rekreacyjnego grzybobrania.

Nie oznacza to jednak, że grzyby można zbierać bez żadnych ograniczeń. Znaczenie może mieć konkretne miejsce, stopień ochrony przyrody, ewentualne ograniczenia wstępu, a także gatunek grzyba, który chcecie zebrać.

Zostawcie coś również dla innych grzybiarzy – i dla samego lasu. Część owocników może dojrzeć i rozsiać zarodniki, z których może powstać nowa grzybnia.

⚠️ Niektóre gatunki grzybów są na Słowacji objęte ochroną. Chronionych grzybów nie wolno umyślnie zbierać w środowisku naturalnym. Wykaz chronionych gatunków grzybów określa rozporządzenie Ministerstwa Środowiska Republiki Słowackiej nr 170/2021 Z. z.

Uwaga na obszary chronione

Podczas grzybobrania bardzo ważne jest, aby wiedzieć, czy nie znajdujecie się na obszarze objętym wyższym stopniem ochrony przyrody.

Słowacka ustawa o ochronie przyrody i krajobrazu na swoje potrzeby zalicza do roślin również grzyby. Dlatego przepisy dotyczące zakazu zbierania roślin odnoszą się także do zbierania grzybów.

Słowacka ustawa o ochronie przyrody przy trzecim stopniu ochrony zabrania zbierania roślin, w tym ich owoców; zasady ochrony mają następnie zastosowanie również na obszarach objętych wyższymi stopniami ochrony. Administracje parków narodowych zwracają więc uwagę także na ograniczenia dotyczące zbierania darów lasu, w tym grzybów. Na przykład administracja TANAP-u wyraźnie informuje o zakazie zbierania na obszarach objętych od trzeciego do piątego stopnia ochrony.

Nie obowiązuje jednak prosta zasada, że „w każdym parku narodowym zbieranie grzybów jest zabronione”. Parki narodowe mogą być podzielone na obszary o różnych stopniach ochrony, dlatego należy sprawdzić zasady obowiązujące w konkretnej lokalizacji, w której chcecie zbierać grzyby.

Znaleźliście grzyba, którego nie znacie?

Tutaj radzimy zrezygnować z eksperymentowania. 😅

😵😬 A jeśli po spożyciu grzybów pojawi się podejrzenie zatrucia, Narodowe Centrum Informacji Toksykologicznej udziela całodobowych konsultacji pod numerami +421 2 5477 4166 oraz +421 911 166 066.

Przydatne strony dla grzybiarzy na Słowacji

Jeśli przed wyjazdem macie zapisać sobie tylko kilka słowackich stron, polecamy te:

Nahuby.sk – atlas grzybów, a przede wszystkim aktualne doniesienia grzybiarzy z różnych części Słowacji.

Słowackie Towarzystwo Mykologiczne – specjalistyczne informacje o grzybach, w tym o ochronie poszczególnych gatunków.

Państwowa Ochrona Przyrody Republiki Słowackiej – informacje o obszarach chronionych i ochronie przyrody.

Narodowe Centrum Informacji Toksykologicznej – informacje o zatruciach grzybami oraz całodobowe konsultacje toksykologiczne.

---

---