Grzybobranie należy na Słowacji do popularnych aktywności i dla wielu osób jest nieodłączną częścią lata i jesieni. Wyprawa do lasu nie zaczyna się jednak dopiero przy pierwszym znalezionym grzybie. Trzeba odpowiednio się ubrać i obuć, przygotować koszyk i pozostałe wyposażenie oraz, oczywiście, wiedzieć, czego właściwie szukamy w lesie.

Hubárčenie patrí na Slovensku k obľúbeným aktivitám a pre mnohých je neodmysliteľnou súčasťou leta a jesene. Výprava do lesa sa však nezačína až pri prvom nájdenom hríbe. Treba sa vhodne obliecť a obuť, pripraviť si košík a ďalšiu výbavu a, samozrejme, vedieť, čo vlastne v lese hľadáme.

Jeśli wybieracie się na grzyby w obcym kraju, dochodzi jeszcze jedna drobnostka – język. Jak po polsku powiedzieć koszyk, kalosze albo repelent? Jak nazwać poszczególne części grzyba? I czy znacie polskie nazwy grzybów, które powszechnie zbieramy na Słowacji?

Ak sa na huby vyberiete v cudzej krajine, pribudne ešte jedna drobnosť – jazyk. Ako sa po poľsky povie košík, gumáky alebo repelent? Ako pomenovať jednotlivé časti huby? A poznáte poľské názvy húb, ktoré bežne zbierame na Slovensku?

Dlatego przygotowaliśmy praktyczny słowacko-polski słownik dla grzybiarzy. Podzieliliśmy go tematycznie, aby łatwo było znaleźć potrzebne w danej chwili słowa i wyrażenia. A ponieważ przy nauce języka obcego nie wystarczy wiedzieć, jak dane słowo się pisze, możecie również posłuchać jego wymowy.

Pripravili sme preto praktický slovensko-poľský hubársky slovník. Rozdelili sme ho podľa tém, aby ste v ňom rýchlo našli slovíčka, ktoré práve potrebujete. A pretože pri cudzom jazyku nestačí vedieť, ako sa slovo píše, slovíčka si môžete aj vypočuť.

Słowniki

Slovníky

🥾🥾 Odpowiedni ubiór

🥾🥾 Vhodné oblečenie

Do lasu warto wybrać się w ubraniu, które ochroni nas przed pogodą, kleszczami oraz zadrapaniami od gałęzi i gęstej roślinności. Najlepiej sprawdzą się długie rękawy i spodnie, najlepiej w jaśniejszych kolorach, na których łatwiej zauważyć kleszcze.

Do lesa je dobré vyraziť v oblečení, ktoré nás ochráni pred počasím, kliešťami aj poškriabaním od konárov a hustého porastu. Vhodné sú dlhé rukávy a nohavice, ideálne vo svetlejších farbách, na ktorých ľahšie spozorujeme kliešte.

Nakrycie głowy chroni przed słońcem, chłodem, owadami i gałęziami. Dobre skarpety pomagają natomiast odprowadzać wilgoć, utrzymują stopy w cieple i chronią je przed nieprzyjemnymi pęcherzami.

Pokrývka hlavy poskytne ochranu pred slnkom, chladom, hmyzom či konármi. Kvalitné ponožky zase pomáhajú odvádzať vlhkosť, udržiavajú nohy v teple a chránia ich pred nepríjemnými pľuzgiermi.

Ubranie powinno być dopasowane do pogody. Na deszcz przyda się także nieprzemakalna warstwa. Ważne jest również wygodne i solidne obuwie, w którym można bezpiecznie poruszać się po mokrym lub nierównym leśnym terenie.

Oblečenie by malo zodpovedať počasiu. Do dažďa sa zíde aj nepremokavá vrstva. Dôležitá je tiež pohodlná a pevná obuv, v ktorej sa môžeme bezpečne pohybovať aj po mokrom či nerovnom lesnom teréne.

🔪 Wyposażenie grzybiarza 🧰

🔪 Hubárska výbava 🧰

Na kilkugodzinną wyprawę do lasu warto przygotować się wcześniej. Odpowiednie wyposażenie ułatwi nam zbieranie grzybów, pomoże w ich rozpoznawaniu i orientacji w terenie i może przydać się także w razie drobnego urazu lub niespodziewanej sytuacji.

Na niekoľkohodinovú výpravu do lesa je dobré sa vopred pripraviť. Správna výbava nám uľahčí zber húb, pomôže pri ich určovaní a orientácii v teréne a môže sa zísť aj v prípade drobného úrazu či nečakanej situácie.

Ważne jest również, aby pamiętać o odpowiedniej ilości jedzenia i płynów oraz o ochronie przed owadami. Podczas dłuższego pobytu w lesie warto mieć przy sobie także niezawodny sposób nawigacji i możliwość wezwania pomocy. Ponieważ korzystanie z GPS może szybciej rozładowywać telefon, dobrze zabrać ze sobą również przenośną ładowarkę, zwłaszcza jeśli wyprawa niespodziewanie się przedłuży.

Dôležité je myslieť aj na dostatok jedla a tekutín a na ochranu pred hmyzom. Pri dlhšom pobyte v lese je užitočné mať pri sebe aj spoľahlivý spôsob navigácie a možnosť privolať pomoc. Keďže používanie GPS môže telefón vybíjať rýchlejšie, oplatí sa mať so sebou aj prenosnú nabíjačku, najmä ak sa výprava nečakane predĺži.

🌲🌳 Gdzie rosną grzyby? 🪵🍂

🌲🌳 Kde huby rastú? 🪵🍂

Przy grzybobraniu nie wystarczy wiedzieć, jakiego grzyba szukamy. Równie ważne jest wiedzieć, gdzie go szukać. Poszczególne gatunki grzybów preferują bowiem różne środowiska i mogą być związane z odmiennymi warunkami. Miejsce idealne dla jednego gatunku nie musi więc odpowiadać innemu.

Pri hubárčení nestačí vedieť, akú hubu hľadáme. Rovnako dôležité je vedieť, kde ju hľadať. Jednotlivé druhy húb totiž uprednostňujú rôzne prostredie a môžu byť viazané na odlišné podmienky. Miesto, ktoré je ideálne pre jeden druh, tak nemusí vyhovovať inému.

Doświadczony grzybiarz nie patrzy więc tylko pod nogi, ale uważnie obserwuje także swoje otoczenie. Wiedza o tym, gdzie skierować uwagę, może podczas grzybobrania zadecydować o tym, czy wrócimy z pustym, czy pełnym koszykiem.

Skúsený hubár preto nehľadí iba pod nohy, ale pozorne sleduje aj svoje okolie. Vedieť, kam upriamiť pozornosť, môže pri hľadaní húb znamenať rozdiel medzi prázdnym a plným košíkom.

🍄🔍 Części grzyba

🍄🔍 Časti huby

Grzyby mogą przybierać bardzo różnorodne kształty, a poszczególne gatunki różnią się między sobą nie tylko ogólnym wyglądem, ale także budową i szczegółami poszczególnych części. Dlatego podczas grzybobrania warto znać podstawową budowę grzyba i umieć prawidłowo nazwać jego poszczególne części.

Huby môžu mať veľmi rozmanité tvary a jednotlivé druhy sa od seba líšia nielen celkovým vzhľadom, ale aj stavbou a detailmi svojich jednotlivých častí. Práve preto sa pri hubárčení oplatí poznať základnú stavbu huby a vedieť jej jednotlivé časti správne pomenovať.

Nie chodzi przy tym wyłącznie o słownictwo. Kiedy wiemy, z jakich części składa się grzyb, łatwiej też ocenić, na co zwracać uwagę podczas jego oglądania i jakie szczegóły obserwować. Różnice w poszczególnych częściach mogą być ważną wskazówką przy rozróżnianiu podobnych gatunków, także wtedy, gdy grzyb jadalny przypomina grzyb trujący.

Nie je to pritom iba otázka slovnej zásoby. Keď vieme, z čoho sa huba skladá, vieme aj lepšie, kam sa pri jej skúmaní pozerať a ktoré detaily si všímať. Rozdiely v jednotlivých častiach môžu byť dôležitým vodidlom pri rozlišovaní podobných druhov, vrátane prípadov, keď sa jedlá huba podobá na jedovatú.

🔎👀 Zbieranie i identyfikacja grzybów

🔎👀 Zber a identifikácia húb

Każdego znalezionego grzyba warto dokładnie obejrzeć, zwrócić uwagę na jego wygląd i stan oraz porównać go z tym, co wiemy o danym gatunku.

Každú nájdenú hubu si treba dobre prezrieť, všímať si jej vzhľad a stav a porovnať ju s tým, čo o danom druhu vieme.

Grzybiarz ocenia przede wszystkim, jaki gatunek grzyba znalazł, a dopiero później, czy jest on zdrowy i nadaje się do zbioru. Znajomość nazw poszczególnych części grzyba pomaga przy tym lepiej orientować się w atlasie grzybów i dokładniej porównywać cechy, które obserwujemy u znalezionego grzyba. Na przykład to, jak zachowuje się pierścień u czubajki kani, a jak u muchomora. 🍄🔎🤨

Hubár posudzuje hlavne to, aký druh huby našiel, a až potom, či je zdravá a vhodná na zber. Znalosť názvov jednotlivých častí huby pritom pomáha lepšie sa orientovať v atlase húb a presnejšie porovnávať znaky, ktoré na nájdenej hube pozorujeme. Napríklad ako sa správa prsteň na bedli a ako na muchotrávke. 🍄🔎🤨

W razie wątpliwości zawsze lepiej zostawić znalezionego grzyba w lesie, niż ryzykować pomyłkę z grzybem niejadalnym lub trującym. Zawsze zbieramy tylko grzyby, które znamy!

Pri neistote je vždy lepšie nájdenú hubu nechať v lese, než riskovať zámenou za nejedlú alebo jedovatú hubu. Vždy zbierame len huby, ktoré poznáme!

🍄📖 Nazwy grzybów

🍄📖 Názvy húb

A na koniec to, co najważniejsze – same grzyby. Wybraliśmy przede wszystkim gatunki należące do najczęściej zbieranych na Słowacji i w Polsce, uzupełnione o kilka dobrze znanych grzybów trujących, które warto znać.

A konečne to najdôležitejšie – samotné huby. Vybrali sme najmä druhy, ktoré patria medzi najčastejšie zbierané na Slovensku a v Poľsku, doplnené o niekoľko známych jedovatých húb, ktoré sa oplatí poznať.

Ciekawostka dla Polaków: huba i hríb

Zaujímavosť pre Poliakov: huba a hríb

Przy nazwach grzybów warto wyjaśnić również różnicę między słowami huba i hríb. Huba to ogólne określenie, do którego należą na przykład borowiki, czubajki, pieprzniki, gołąbki czy muchomory. Hríb jest natomiast węższym określeniem konkretnej grupy grzybów.

Pri názvoch húb sa oplatí vysvetliť aj rozdiel medzi slovami huba a hríb. Huba je všeobecné pomenovanie, pod ktoré patria napríklad hríby, bedle, kuriatka, plávky či muchotrávky. Hríb je už užšie označenie konkrétnej skupiny húb.

Każdy hríb jest więc hubą, ale nie każda huba jesthríbem. Właśnie dlatego w całym artykule używamy ogólnych słowackich określeń huba i hubár, a nie hríb i hríbar.

Každý hríb je teda huba, ale nie každá huba je hríb. Práve preto v celom článku hovoríme všeobecne o hubách a hubároch, nie o hríboch a hríbaroch.

Słowacy często używają jednak obu tych określeń tak, jakby były synonimami. Zwykle mówią „ideme na hríby”, nawet jeśli mają nadzieję przynieść z lasu nie tylko borowiki, ale także czubajki, kurki czy inne jadalne grzyby. 😅

Slováci ale bežne používajú obidva výrazy akoby to boli synonymá. Bežne povedia „ideme na hríby“, aj keď dúfajú, že si z lesa prinesú nielen hríby, ale pokojne aj bedle, kuriatka či iné jedlé huby. 😅

Ciekawostka dla Słowaków:
huba, grzyb i borowik

Zaujímavosť pre Slovákov:
huba, grzyb a borowik

Słowackie huba i polskie grzyb są określeniami ogólnymi. Polskie grzyb oznacza więc grzyba w ogólnym znaczeniu, a nie tylko słowacki hríb. Słowackiemu hríb w bardziej precyzyjnym znaczeniu odpowiada polskie borowik.

Slovenské huba a poľské grzyb sú všeobecné pomenovania. Poľské grzyb teda označuje hubu všeobecne, nie iba slovenský hríb. Slovenskému hríb v presnejšom význame zodpovedá poľské borowik.

😵‍ Dlatego na przykład słowackie „ideme na hríby”, gdzie słowa hríby używamy potocznie w odniesieniu do grzybów ogólnie, po polsku będzie brzmiało „idziemy na grzyby”, a nie idziemy na borowiki. 🙈

😵‍ Preto napríklad slovenské „ideme na hríby“, kde slovo hríby používame voľne pre huby všeobecne, bude po poľsky „idziemy na grzyby“, nie idziemy na borowiki. 🙈

A uwaga: język polski ma również słowo huba, ale oznacza ono określony typ grzyba nadrzewnego rosnącego na drewnie, a nie grzyby w ogólnym znaczeniu.

A pozor: poľština má aj slovo huba, ale označuje určitý typ drevokaznej huby rastúcej na dreve, nie huby všeobecne.

Myśleliście, że po huba, hríb i borowiku mamy już dość? Ależ skąd! 😄 Jeszcze jedna mała pułapka językowa.

Mysleli ste si, že po hube, hríbe a borowiku už máme dosť? Ale kdeže! 😄 Ešte jedna malá jazyková pasca.

Polacy rozróżniają bowiem, w jaki sposób jad lub trucizna dostaje się do organizmu. Jeśli przez ugryzienie, ukąszenie czy użądlenie, coś jest jadowite. Jeśli zatrujemy się czymś, co zjemy lub wypijemy, czyli przez spożycie, jest to trujące.

Poliaci totiž rozlišujú, ako sa jed dostane do tela. Ak pohryzením, bodnutím či uštipnutím, je niečo jadowite. Ak sa otrávime tým, čo zjeme alebo vypijeme, teda požitím, je to trujące.

A co z jedovatą rybą? 😄 Jeśli zatruje was dopiero po zjedzeniu, po polsku jest trująca, a nie jadowita.

A čo jedovatá ryba? 😄 Ak vás otrávi až po zjedení, v poľštine je trująca, nie jadowita.

Słowacki tego nie komplikuje. 😄 Nie rozróżnia, w jaki sposób trucizna dostała się do organizmu. Dane zwierzę, roślina, grzyb czy cokolwiek innego jest po prostu jedovaté.

Slovenčina si to nekomplikuje. 😄 Nerieši, ako sa jed do tela dostal. Dané zviera, rastlina, huba či čokoľvek iné je prosto jedovaté.

Słówka już znamy. Możemy ruszać do lasu!

Slovíčka už poznáme. Môžeme vyraziť do lesa!

Mamy nadzieję, że nasz polski słownik grzybiarski pomoże wam nie tylko podczas czytania i rozmawiania o grzybach, ale także podczas prawdziwej wyprawy do lasu. A jeśli nie jesteście pewni wymowy któregoś słowa, po prostu go posłuchajcie. 🔊

Dúfame, že vám náš poľský hubársky slovníček pomôže nielen pri čítaní a rozprávaní o hubách, ale aj pri skutočnej výprave do lesa. A ak si nie ste istí výslovnosťou slovíčka, jednoducho si ho vypočujte. 🔊

No to koszyk w dłoń i ruszamy na grzyby!

Tak košík do ruky a hor sa na huby!